STAVOVI I PONAŠAJNE NAMERE DECE MLAĐEG OSNOVNOŠKOLSKOG UZRASTA PREMA VRŠNjACIMA SA POREMEĆAJEM IZ SPEKTRA AUTIZMA

Apstrakt

Poremećaj iz spektra autizma (PSA) karakterišu poteškoće u socijalnoj komunikaciji i interakciji, kao i prisustvo specifičnih ponašanja. Inkluzivno obrazovanje dece sa PSA donosi značajne prednosti ali i izazove za ovu decu. Stavovi vršnjaka i njihove ponašajne namere imaju presudnu ulogu u uspešnosti inkluzije, a pol, uzrast, mesto stanovanja i prethodno iskustvo predstavljaju važne faktore njihovog formiranja. Istraživanje predstavlja studiju preseka i obuhvatalo je 150 učenika oba pola, tipičnog razvoja, mlađeg osnovnoškolskog uzrasta, s ciljem da se ispitaju njihovi stavovi i ponašajne namere prema vršnjacima sa PSA i utvrde faktori koji su povezani s ispitivanim varijablama. Za potrebe istraživanja korišćeni su Upitnik o zajedničkim aktivnostima (The Shared Activities Questionnaire – SAQ) i opšti upitnik za prikupljanje sociodemografskih podataka. Rezultati pokazuju da pol, uzrast i sredina utiču na stavove i ponašajne namere dece tipičnog razvoja, mlađeg osnovnoškolskog uzrasta prema učenicima sa PSA. Utvrđeno je da devojčice imaju pozitivnije namere od dečaka; mlađi učenici iskazuju pozitivnije stavove nego stariji; učenici iz seoskih sredina imaju pozitivnije namere, a oni iz gradskih pozitivnije stavove; dok prethodno iskustvo s osobama sa PSA nije povezano prihvatanjem, što naglašava potrebu za sistematskim edukativnim programima. Rezultati pokazuju da su stavovi i ponašajne namere dece tipične populacije prema vršnjacima sa PSA povezani s više faktora, kao što su uzrast, pol, mesto stanovanja i prethodno iskustvo. Prihvatanje učenika sa PSA jeste proces koji je pod uticajem kompleksne interakcije individualnih i socijalnih uticaja. Edukativne intervencije usmerene na decu, nastavnike i školsku zajednicu mogu podstaći toleranciju i razvoj pozitivnih vršnjačkih odnosa.