POZITIVNI I NEGATIVNI ASPEKTI UTICAJA MODERNE TEHNOLOGIJE NA ODRASTANJE DECE

Apstrakt

Ovaj rad analizira transformaciju fenomena detinjstva i vaspitnih obrazaca pod uticajem tehnološke evolucije, sa posebnim fokusom na ulogu porodice i vaspitača u digitalnoj eri. Kroz istorijsku retrospektivu, rad prati promenu statusa deteta – od „čoveka u malom” u premodernim društvima, preko perioda stroge institucionalizacije i bihejviorizma, do savremenog demokratskog, ali često i popustljivog vaspitnog modela. Centralni deo rada posvećen je uticaju modernih tehnologija na psihofizički razvoj dece, uz naglašavanje razlike između konstruktivnih interaktivnih medija i pasivne konzumacije sadržaja poput rijaliti programa, koji promovišu regresivne društvene vrednosti. Poseban osvrt dat je neurološkoj plastičnosti dečjeg mozga u digitalnom okruženju i važnosti roditelja kao primarnih modela ponašanja. Ukazuje se na opasnosti rane digitalne zavisnosti i ulogu „digitalnog zamenskog roditelja”, ali istovremeno prepoznaju se i obrazovni potencijali modernih alata, uključujući i najnovije sisteme veštačke inteligencije (AI). U radu se analiziraju prednosti AI alata u personalizovanom učenju, ali i rizici od kognitivne atrofije i gubitka kritičkog mišljenja. Zaključna razmatranja ističu neophodnost sinergije između roditelja i vaspitača u razvijanju digitalne pismenosti, gde tehnologija ne služi kao zamena za ljudsku interakciju, već kao kontrolisani resurs za podsticanje dečjih kapaciteta.